Trong quá trình thi công cấy thép và lắp đặt kết cấu thép, sự cố bu lông hóa chất bị lệch tâm xảy ra khá phổ biến do thao tác khoan cấy chưa chuẩn xác hoặc bề mặt bê tông quá cứng. Hiện tượng này khiến các kỹ sư xây dựng và thợ thi công gặp rất nhiều khó khăn khi lắp đặt bản mã hay chân cột nhà xưởng. Nếu không xử lý kịp thời, liên kết bị lệch sẽ làm giảm khả năng chịu tải, gây biến dạng vật liệu và đe dọa trực tiếp đến độ an toàn của toàn bộ công trình. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân, tác hại và hướng dẫn các phương pháp khắc phục sự cố lệch tâm nhanh chóng, đúng kỹ thuật.
Bu lông hóa chất lệch tâm là gì?
Hiện tượng bu lông hóa chất lệch tâm là tình trạng lỗ khoan bê tông không đồng trục với tâm thiết kế trên bản vẽ hoặc không thẳng đứng vuông góc với bề mặt vật liệu. Khi thi công cấy keo chèn thanh ren vào lỗ khoan bị xiên hoặc sai vị trí, khoảng cách giữa các đầu bu lông hóa chất sẽ bị xê dịch so với lỗ chờ trên bản mã thép.
Sự lệch hướng này làm cho thanh ren không thể xỏ qua lỗ bản mã một cách tự nhiên. Khi thợ thi công cố tình dùng lực siết đai ốc vào lỗ lệch tâm, mép đai ốc sẽ chèn ép mạnh lên bề mặt bản mã. Việc ép dầm thép vào vị trí sai lệch gây ra hiện tượng biến dạng cục bộ vật liệu xung quanh, làm mất thẩm mỹ kiến trúc và làm giảm đáng kể độ bền liên kết của mối nối.
>>> Xem thêm: Giá bulong hóa chất ramset
Tác hại nghiêm trọng khi lỗ khoan bắt bu lông hóa chất bị lệch tâm
Sự cố lệch tâm không chỉ gây phiền hà trong quá trình lắp ráp mà còn để lại nhiều hậu quả kỹ thuật lâu dài cho công trình xây dựng.
| Hậu quả thực tế | Chi tiết ảnh hưởng kỹ thuật |
| Lắp sai vị trí thiết kế | Thanh ren không khớp với lỗ đột sẵn trên bản mã, làm ngưng trệ toàn bộ tiến độ lắp dựng khung thép. |
| Nguy cơ gãy bu lông | Khi thợ dùng búa đập hoặc siết mạnh đai ốc để ép thanh ren, ứng suất tập trung sẽ làm gãy bu lông hóa chất. |
| Gây rung lắc liên kết | Mặt đai ốc không tiếp xúc phẳng với bản mã, làm cho bu lông hóa chất không thể siết chặt, gây giảm tải trọng thiết kế. |
| Phát sinh chi phí khoan lại | Nhà thầu buộc phải xử lý lỗ khoan hỏng, tốn thêm chi phí mua keo cấy thép và kéo dài thời gian thi công. |
Nguyên nhân khiến lỗ khoan bắt bu lông hóa chất bị lệch tâm
Để khắc phục triệt me hiện tượng này, các đơn vị thi công cần xác định chính xác nguyên nhân phát sinh trong quá trình thao tác thực tế.
Do kỹ thuật thi công của thợ chưa đúng
Người thợ không sử dụng mũi định tâm trước khi bấm máy khoan, khiến đầu mũi khoan bị nhảy khỏi vị trí đánh dấu ban đầu. Thêm vào đó, việc cầm máy khoan tay mà không giữ cố định đúng góc độ 90 độ rất dễ làm nghiêng đường khoan. Việc bỏ qua gá định vị (jig) khi thi công hàng loạt cũng là nguyên nhân chính khiến độ chính xác giữa các lỗ khoan bị sai lệch.
>>> Xem thêm: Tham khảo bulong nở 3 cánh inox giá tốt
Do vật liệu bê tông cứng và trượt mũi khoan
Bê tông mác cao hoặc bề mặt có lẫn đá hộc, sắt thép gia cường làm cho mũi khoan dễ bị trượt khỏi vị trí đánh dấu. Trong quá trình vận hành, ma sát lớn khiến mũi khoan bị nóng nhanh, dễ dẫn đến hiện tượng cong thân mũi và làm lệch hướng đường khoan sâu bên trong.
Do thiết bị và dụng cụ thi công không phù hợp
Việc sử dụng mũi khoan đã quá mòn hoặc không chuyên dụng cho bê tông cốt thép khiến máy bị đảo. Động cơ máy khoan quá yếu, lực ép không đều và tốc độ quay chập chờn làm thợ thi công khó kiểm soát tâm lỗ khoan, dẫn đến lệch tâm hệ thống bu lông hóa chất.
Cách xử lý bu lông hóa chất bị lệch tâm chuẩn kỹ thuật
Khi phát hiện bu lông hóa chất bị lệch tâm, tùy thuộc vào độ lệch lệch ít hay nhiều mà kỹ sư công trường áp dụng giải pháp tương ứng dưới đây.
Doa rộng lỗ bản mã thép (Lệch nhẹ từ 2mm – 5mm)
Trong trường hợp thanh ren cấy keo bị lệch khoảng cách nhỏ, thợ cơ khí có thể dùng máy doa hoặc taro để mở rộng lỗ trên bản mã thép theo hướng lệch. Sau khi xỏ bu lông hóa chất qua, thợ chèn thêm lông đền (vòng đệm) kích thước lớn hoặc hàn đệm phẳng để đảm bảo đai ốc phân bổ đều lực siết lên bề mặt.
Uốn nắn thanh ren trước khi keo khô (Lệch từ 3mm – 6mm)
Nếu phát hiện lệch ngay trong quá trình bơm keo hóa chất và keo chưa đông kết hoàn toàn, thợ thi công có thể dùng ống thép lồng vào thân bu lông hóa chất để nắn nhẹ về đúng vị trí tâm thiết kế. Tuy nhiên, tuyệt đối không uốn nắn khi keo đã khô cứng vì sẽ làm nứt vỡ liên kết keo epoxy trong bê tông.
Khoan cấy lại bu lông hóa chất mới (Lệch nặng trên 5mm)
Đối với các trường hợp lệch tâm quá nghiêm trọng không thể xỏ bản mã, giải pháp an toàn nhất là cắt bỏ thanh ren bị lệch. Sau đó, thợ thi công dùng vữa sửa chữa bê tông chuyên dụng để trám kín lỗ khoan hỏng, rồi tiến hành đo đạc và khoan cấy một thanh bu lông hóa chất mới ngay bên cạnh theo đúng bản vẽ kỹ thuật.
Sự cố bu lông hóa chất bị lệch tâm hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu đội ngũ thi công tuân thủ đúng quy trình đo đạc, sử dụng gá định vị và chọn thiết bị khoan đạt chuẩn. Khi gặp sự cố ngoài công trường, việc áp dụng đúng phương pháp xử lý từ doa lỗ bản mã đến khoan cấy lại sẽ giúp bảo đảm khả năng chịu lực liên kết và giữ an toàn tuyệt đối cho toàn bộ kết cấu công trình.
